Die mens en bedreigde spesies

Die arme Spaanse katjies, een van vele op ‘n lang lys van bedreigde spesies, het flussies ‘n onderwerp van bespreking by Emil geword, in ‘n poging om die mens bewus te maak van sy verantwoordelikheid in die bewaring van die natuur.

Wat my in besonder tref is dat hierdie klem op die verantwoordelikheid wat die mens dra in dieselfde asem genoem word as dat die mens maar net nog ‘n spesie is. Iewers het ek ook gelees dat daar verder gegaan word deur te beweer dat die mens inderdaad as ‘n minderwaardige spesie gesien word.

So, nou wil ek vra, kan dit wees dat daar dalk een of ander dinosaurus was wat veroorsaak het dat ‘n ander spesie uitgesterf het? Dis sekerlik nie onmoontlik nie. Beteken dit dat ons hierdie dinosaurus tot verantwoording moet roep vir die uitsterf van hierdie spesie?

Kom ek stel dit anders. Daar het tog baie spesies oor die loop van die geskiedenis van die aarde uitgesterf. Die redes vir die uitsterf van die spesies het te doen gehad met omstandighede in die omgewing waarbinne hierdie spesies geleef het. Kon dit wees dat deel van hierdie ungunstige omgewing, op direkte of indirekte wyse, deur ander spesies veroorsaak is? Sekerlik. Het laasgenoemde spesies dus dieselfde verantwoordelikheid gehad om te moes sorg dat daardie ander spesies nie uitsterf nie, soos wat die mens vandag dra? Nee, dis tog belaglik.

So wat is ons gevolgtrekking? Die mens se verantwoordelikheid om te sorg dat spesies nie uitsterf nie, is uniek. Dit is slegs die mens wat in hierdie opsig tot verantwoording geroep kan word. Die mens is dus verhewe bo die res van die natuur. Hy alleen het rentmeesterskap oor die natuur ontvang en word daarom verantwoodelik gehou vir wat met die natuur onder sy beheer gebeur. Of hy hierdie rentmeesterskap bevredigend hanteer is ‘n ander saak. Tans lyk dit nie asof die mensdom sy verantwoordelikheid gestand doen nie. Dit maak egter nie dat hy nie steeds die beheer oor die natuur geniet nie.

Hierdie rentmeesterskap van die mens is presies wat in die Bybel beskryf word. Die mens word die opdrag gegee om die natuur te beheer:

Toe het God hulle geseën en vir hulle gesê: “Wees vrugbaar, word baie, bewoon die aarde en bewerk dit. Heers oor die vis in die see, oor die voëls in die lug, oor al die diere van die aarde, ook oor die diere wat op die aarde kruip.” — Gen. 1:28

Dit impliseer dat die mens verhewe is bo die res van die skepping.

Wat is die mens dan dat U aan hom dink, die mensekind dat U na hom omsien? U het hom net ‘n bietjie minder as ‘n hemelse wese gemaak en hom met aansien en eer gekroon. U laat hom heers oor die werk van U hande. U het alles aan hom onderwerp. — Ps 8:5-7

Bloot deur te impliseer dat die mense verantwoordelik gehou kan word vir die uitsterf van spesies, bevestig jy dit wat in hierdie skrifgedeeltes geskryf staan.